Άποψη της Ανθούσας

Στην Καλιρόη

Στο Κατάφυτο

Η πλατεία στο Κατάφυτο

Στα Κράνια

Στα Μαντριά

Στη Μηλιά

Το μοναστήρι στα Κράνια

Βρύση στην Πολυθέα

Στην Πολυθέα

Στο Στεφάνι

Σπίτι στο Χαλίκι

Η πλατεία στο Χαλίκι

Καταρράκτης

Άποψη του καταρράκτη

Με φόντο τον καταρράκτη

Δρακόλιμνη (1)

Δρακόλιμνη (2)

Δρακόλιμνη (3)

Δρακόλιμνη (4)

Δρακόλιμνη (5)

Δρακόλιμνη (6)

Στις τελευταίες πινελιές χρωμάτων σε φθινοπωρινό καμβά, με ελπίδα αντάμωσης των τελευταίων φύλλων που γνώρισαν την περασμένη άνοιξη, το ταξίδι για τα χωριά του Ασπροποτάμου, στην καρδιά της Θεσσαλικής Πίνδου, σ’ αυτή τη γνήσια αοιδό των εποχικών αλλαγών, είναι πορεία και όχι προορισμός.

Χωριά πνιγμένα στα έλατα και τα πλατάνια κάτω από τις κορυφογραμμές του Λάκμου και της Κακαρδίτσας, σ' ένα από τα πυκνότερα δάση της χώρας μας, αποτελούν όχι απλά το ησυχαστήριο του ανθρώπου της πόλης, αλλά και τη θορυβώδης γιορτή του ανθρώπου της φυσικής και της αρχοντικής παροικίας.

Εκείνου του ανθρώπου που παρέα με τα ορμητικά νερά του Ασπροπόταμου, περνά από πέτρινα γεφύρια, όπως του Μίχου και της Καπραρίας, συναντά καταρράκτες σαν το Μαντάνι του Διαβόλου στην Αγία Παρασκευή, ανεβαίνει για τη δρακολίμνη του Βερλίγκα, προσκυνά στην Ιερά Μονή Τιμίου Σταυρού Δολιανών με τους 12 τρούλους και περιηγείται στις γειτονιές των βουνοπλαγιών.  

Σε κάθε χωριό δεσπόζει η πλατεία με τον πλάτανο και την παραδοσιακή βρύση. Εκεί κοντά υπάρχει η πετρόκτιστη εκκλησία με το ξυλόγλυπτο τέμπλο, το χαρακτηριστικό χαγιάτι και το καμπαναριό.

Γραφικά καλντερίμια οδηγούν στις εξοχικές τοποθεσίες των χωριών, σε σημεία με θέα και πηγές όπου υπάρχουν διάσπαρτα πολλά ξωκλήσια.

Τα παλιά παραδοσιακά σπίτια είναι δίπατα με στενά παράθυρα μ’ ένα μικρό μπαλκόνι συχνά στολισμένο με κατιφέδες και βασιλικούς.
 
Ξεκίνημα από Καλαμπάκα

Δίπλα στα νερά του Πηνειού, κάτω από ψηλά πλατάνια που δροσίζονται από το διάβα του, ξεκινά η διαδρομή για την κοιλάδα του Ασπροποτάμου με αφετηρία την Καλαμπάκα, στη μια από τις φυσικές εισόδους της Πίνδου στην περιοχή (η άλλη είσοδος γίνεται από την Πύλη – Ελάτη).

Μετά από 7χλμ, ο δρόμος περνά πάνω από τη γέφυρα Μουργκάνι και η παράκαμψη αριστερά, τραβά για το χωριό Καστανιά, σε απόσταση 26χλμ. Μετά από μια δεύτερη γέφυρα ο δρόμος διακλαδώνεται δεξιά για Καστανιά και αριστερά για Κλεινοβό.

Σε πορεία 20 χλμ συναντάς στα 3 χλμ τον οικισμό Αμπέλια, περνάς από πυκνό ελατόδασος και αντικρίζεις τη θολωτή βρύση Γκριγκόρη και το τοξωτό γεφύρι του Αγίου Γεωργίου. Φτάνοντας στο χωριό μπορείς να πας για τη Μονή των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου ή να πάρεις το μονοπάτι που με 2ώρες πεζοπορία να σε οδηγήσει στο ορειβατικό καταφύγιο. 

Είσοδος στα χωριά

Επιστρέφεις στον κεντρικό δρόμο με προορισμό την Καστανιά και σταματάς για λίγο στο παλιό χάνι, κάτω από τις κληματαριές, στα τραπεζάκια του καφενείου.

Ακολουθείς έπειτα ευθεία τον γητεμένο από τις αέναες κορυφογραμμές δρόμο και λίγα χιλιόμετρα μετά τη διασταύρωση για το χωριό Καλομοίρα, εμφανίζεται στην απέναντι πλαγιά η Καστανιά, που  μαζί με τον Αμάραντο είναι από τα πιο πρόσφορα ορμητήρια για την ευρύτερη περιοχή του Ασπροποτάμου.

Οι κεραμοσκεπές των σπιτιών χρωματίζουν από μακριά την καταπράσινη από καστανιές, φουντουκιές,  έλατα, πεύκα και πλατάνια, κοιλάδα. Από το χωριό ξεκινά μονοπάτι που οδηγεί στην ψηλότερη κορυφή Μοράβα (1930 μ.) διασχίζοντας το «Βασιλικό δάσος».

Λίγο πιο πάνω ξεκινά βατός χωματόδρομος που ανεβαίνει προς την κορφή Πάντε - Μάρε και φθάνει κοντά στα 2.000 μ. υψόμετρο, με θέα μαγική. Αξίζει ακόμη να περπατήσεις στο χωριό για να δεις τις εκκλησίες του Αγίου Αθανασίου και του Αγίου Νικολάου Σιαμάδων, ενώ στον Αμάραντο αξίζει ο περίπατος ως την πηγή Κουφορίτο.

Στη συνέχεια της βασικής πορείας, θα συναντήσεις 15χλμ έπειτα το Κουκουφλί, όπου θα βρεις μια ταβέρνα με ειδίκευση στα κρέατα.

Μετά το Κουκουφλί θα κάνεις στην παράκαμψη που θα βρεις αριστερά για το χωριό Δολιανά, όπου και βρίσκεται η ονομαστή εκκλησία του Τιμίου Σταυρού με τους δώδεκα τρούλους.

Η καλύτερη πρόσβαση για την εκκλησία είναι από τη δεύτερη παράκαμψη στη συνέχεια του δρόμου. Η μονή είναι κτισμένη σε υψόμετρο 1.150 μέτρων.

Δείγμα της αρχιτεκτονικής της η καλή ηχητική του. Είναι χτισμένη εξολοκλήρου με πέτρα και στο δάπεδο είναι στρωμένη με πλάκες.

Χαρακτηριστικό γνώρισμα του ναού είναι οι πολλοί τρούλοι που υπάρχουν στην οροφή, που προσδίδουν στην εξωτερική του εμφάνιση βυζαντινή μεγαλοπρέπεια.

Σήμερα, ο ναός έχει δώδεκα τρούλους τρεις στο μεσαίο κλίτος – έναν στο Ιερό και άλλους δύο στον κεντρικό ναό – ενώ οι άλλοι εννέα τρούλοι είναι τοποθετημένοι στις τρεις κόγχες του Ιερού και δεν είναι ορατοί στο εσωτερικό του ναού.

Φεύγοντας από την εκκλησιά, ο δρόμος σου θα πέσει πάνω στην Κρανιά, σε ένα μικρό κεφαλοχώρι που απλώνεται στις όχθες του Κρανιώτικου ρέματος. Στην είσοδο του χωριού δεσπόζει ένα γεφύρι με τόξο 15μ που  ενώνει τη βόρεια με τη νότια συνοικία του χωριού.

Χτισμένη σε υψόμετρο 1150μ μέτρων κάτω από τον ορεινό όγκο της Τριγγίας, η Κρανιά έχει ως κέντρο την πλακόστρωτη  πλατεία όπου βρίσκεται ο κοινοτικός ξενώνας και τα μαγαζιά του χωριού.

Η Κρανιά ήταν γνωστή για τα υφαντά της, τα περίφημα κρανιώτικα σκουτιά.

Οι γυναίκες που ασχολούνταν με την υφαντουργία χρησιμοποιούσαν ανεξίτηλες βαφές που έφτιαχναν από φυτικές ουσίες – τσόφλια από καρύδια για το καφέ, κότινο για το χρυσοκίτρινο, ριζάρι για το κόκκινο, φράξο για το πράσινο.

Τα νερά του Κρανιώτικου ρέματος κινούσαν είκοσι ντριστέλλες και μαντάνια όπου πλένονταν οι φλοκάτες και οι χοντρές κουβέρτες.

Προχωρώντας πιστός στην πορεία σου και στις εναλλαγές της, φτάνεις στα Τρία Ποτάμια, όπου οι δρόμοι και τα νερά των ποταμών συναντιούνται, στην καρδιά του Ασπροποτάμου, στο κλείσιμο της ημέρας. 

Διαδρομή βόρεια: Προς το Χαλίκι και τις πηγές του Ασπροποτάμου

Η διαδρομή έχει μήκος 16χλμ από τη διασταύρωση με δρόμο καλό, ασφαλτοστρωμένο, που διασκεδάζει από τα παιχνίδια του ποταμού με τα άσπρα χαλίκια και ανάμεσα από αλπικές κορφές και μεικτά δάση από έλατα και βαλανιδιές, περνά από χωριά μέχρι να καταλήξει στο Χαλίκι, στο βορειότερο από τα βλαχοχώρια του Ασπροποτάμου, με ενδιάμεσες στάσεις πολλές, όπως την Παναγιά της Ανθούσας, την πετρόκτιστη εκκλησία που ξεπροβάλει στην απέναντι όχθη του ποταμού

Πρώτη στάση της διαδρομής αυτής, το Κατάφυτο. Μέσα στις δασώδεις πλαγιές του Κέδρου, το χωριό βρέχεται από τον χείμαρρο Ποττόκο.

Αξίζει να επισκεφθείς το νερόμυλο του χωριού και την τρίκλιτη βασιλική του Αγίου Νικολάου.

Συνεχίζοντας βόρεια συναντάς την Ανθούσα με το περίφημο δίτοξο γεφύρι του Μίχου που σαν το ακολουθήσεις θα σε οδηγήσει στο μοναστήρι της Παναγίας Γαλακτοτροφούσας, στα νοτιοδυτικά του χωριού σε απόσταση 3χλμ, δίπλα στον Ασπροπόταμο.

Χαλίκι

Στις άδενδρες πλαγιές του Λάκμου, σε υψόμετρο  1.150 μ., βρίσκεται το χωριό των Βλάχων τσελιγκάδων, το Χαλίκι, με τις πετρόκτιστες εκκλησίες του Προφήτη Ηλία, του Αγίου Μόδεστου, με τις γέφυρες Φίλος (2,5χλμ έξω από το χωριό) και Αγίου Γεωργίου (ή Καπραριάς), καθώς και τις λιθόκτιστες βρύσες Αυλότοπα, στη Φονίσκα και στη Νεράιδα.

Μπαίνοντας στο χωριό από το τοξωτό γεφύρι οδεύεις στην ολόδροση πλατεία, και στην τρισυπόστατη τρίκλιτη βασιλική της Αγίας Παρασκευής, την πιο αρχοντική εκκλησιά της περιοχής.

Λίγο έξω από το Χαλίκι, στην άκρη ενός ομαλού λόφου πάνω από το ρέμα βρίσκονται δυο μικρά εκκλησάκια, η Μεταμόρφωση του Σωτήρος και ο Προφήτης Ηλίας.

Οι δυο ναοί ανήκαν στο μοναστήρι του Προφήτη Ηλία που χτίστηκε από τους Χαλικιώτες ιερομόναχους αδελφούς Μαυρογεώργου και γύρω τους ξεχωρίζουν ακόμα ερειπωμένα υπολείμματα των κελιών και άλλων κτιρίων της μονής.

Η κύρια πηγή του Ασπροποτάμου βρίσκεται στη βάση της κορυφής Ρόνα, αλλά η πιο όμορφη πηγή είναι η Φονίσκα, στα νότια του οικισμού.

Στο Περιστέρι, μια άλλη κορυφή του Λάκμου, υπάρχει η πηγή Βουρλίγκα. Το νερό αναβλύζει κατακόρυφα από τη γη, σχηματίζει για λίγο ένα ρυάκι και μετά χάνεται ξανά σε μια καταβόθρα.

Κατά τη διαδρομή από το Χαλίκι προς τη Ρόνα και την Βουρτόπα (προς Μέτσοβο) θα συναντήσεις τις πηγές του ποταμού που καθώς κατεβαίνει το βουνό δημιουργούνται εντυπωσιακοί καταρράκτες, μερικοί από τους οποίους ξεπερνάνε τα 5 μέτρα.

Η προσέγγισή τους είναι σχετικά εύκολη και το θέαμα εντυπωσιακό.    

Δρακόλιμνη Βέρλιγκα... η τρίτη Δρακόλιμνη

Πέρα από τις δύο γνωστές Δρακόλιμνες, η μία στην κορυφή του Σμόλικα και η άλλη στην Γκαμήλα υπάρχει η Δρακόλιμνη του Βέρλιγκα, μικρότερη από τις άλλες δύο, μα το ίδιο μυθική και αγέρωχη, κοιμώμενη στις κορυφές της Πίνδου.

Δε διατηρεί νερό από το καλοκαίρι έως τα τέλη φθινοπώρου και η πρόσβασή της είναι σχετικά βατή.

Ο χωματόδρομος ξεκινά από το ρέμα στο Χαλίκι. Τα πρώτα χιλιόμετρα είναι σχετικά εύκολα για ψηλό αυτοκίνητο. Μετά από 9 περίπου χιλιόμετρα, στα Κριθάρια στρίβεις δεξιά. Μετά από 500μ πηγαίνεις αριστερά στην ανηφόρα. 

Μετά τα λιβαδάκια της Παλιομάνδρας και 14χλμ από το Χαλίκι φτάνεις στη στάνη της Βερλίγκας, όπου και συνεχίζεις με τα πόδια.

Σε λιγότερο από 500μ σκαρφαλώματος αντικρίζεις το θαύμα που έψαχνες, την επιβράβευση της πορείας σου, … την τρίτη Δρακόλιμνη της Πίνδου…την Δρακόλιμνη του Βέρλιγκα. 

Διαδρομή νότια: προς Περτούλι

Με την ίδια αφετηρία της βόρειας διαδρομής, τα Τρία Ποτάμια, με κατεύθυνση νότια αυτή τη φορά, ξεκινά η νέα πορεία που σε φέρνει πρώτα στην Πολυθέα, στα 1100μ υψόμετρο, μέσα στα έλατα με όνομα που μαρτυρά όλα εκείνα που το χωριό κοιτάζει.

Οι δρόμοι του χωριού είναι πλακόστρωτοι όπως και η μεγάλη πλατεία με τις βρύσες και τον πλάτανο. Μια μικρή και όμορφη διαδρομή οδηγεί στην πηγή Γκούρα, βόρεια του χωριού, σε χώρο αναψυχής μέσα σε δάσος ελάτων.

Συνεχίζοντας νότια περνάς την Μηλιά, ένα από τα ελάχιστα χωριά της περιοχής με μόνιμους κατοίκους, στις πλαγιές της Σκλήβας, μερικές δεκάδες μέτρα ψηλότερα από την κοίτη του Ασπροποτάμου.

Δε θα οδηγήσεις πάνω από 2χλμ και θα συναντήσεις την Αγ. Παρασκευή ή αλλιώς Τζούρτζια, χτισμένη στις βόρειες πλαγιές της κορυφής Παλέτζι.

Να διαβείς στα σοκάκια του χωριού, ξεκινώντας από το κέντρο όπου ξεσπόζει ο ναός της Αγίας Παρασκευής και έπειτα να δεις τα παλιά αρχοντικά και να δροσιστείς στις πολυάριθμες  βρύσες.

Ακολουθώντας το δεξιό κλάδο του ρέματος που διασχίζει το χωριό, με μονοπάτι σηματοδοτημένο, σε μιάμιση ώρα θα συναντήσεις τον καταρράκτη Μαντάνι του διαβόλου, ύψους 12μ στη θέση Λιβάδια.

Έπειτα, αξίζει να περιηγηθείς στα μαντριά, στα ορεινά του χωριού. Ξεκινώντας από το ξωκλήσι των Αγίων Αποστόλων, θα αρχίσεις την ανάβαση από την αριστερή πλευρά του βουνού, θα ανέβεις προς Ρέντα, θα φτάσεις στο οροπέδιο Δοκίμι, θα συνεχίσεις προς Σαλατούρα, Πλάκα, Στουρνάρι, και μετά από μια διαδρομή 50χλμ περίπου θα κλείσεις τον κύκλο του βουνού, καταλήγοντας και πάλι στους Αγίους Αποστόλους.

Ο δρόμος μπορεί να είναι σε άσχημη κατάσταση με νεροφαγώματα και κοφτερές πέτρες, αλλά η θέα προς τις γύρω κορφές και τον αντικατοπτρισμό της Παμβώτιδας αξίζει σε κάθε περίπτωση.

Φεύγοντας από την Αγ. Παρασκευή, αξίζει να κάνεις μια μικρή παράκαμψη, για να πας στο Γαρδίκι, κτισμένο στις πλαγιές της Κακαρδίτσα.

Γυρνώντας στην κεντρική πορεία, σε δρόμο επιστροφής προς τα Τρίκαλα,  οδεύεις ανατολικά και περνάς διαδοχικά Αγ. Νικόλαο,  Δέση, Πύρα, περιοχή με πολλούς χείμαρρους που εκβάλουν στο Καμνιαϊτικο ρέμα και έπειτα το Νεραϊδοχώρι,  4χλμ πριν από το Περτούλι ,  περιβαλλόμενο  από τις ψηλές κορφές Μαρόσα, Λουπάτα και Μπουντούρα.

Διαμονή

Στην Καστανιά στο ξενοδοχείο του Μανάκου (61070)

Στον παραδοσιακό Πύργο Μαντάνια (87351), έξω από τα Τρία Ποτάμια

Στο Λεβέντη (87239) στο Χαλίκι.

Στον  Αμάραντο, στον ξενώνα «Λούσκα», τηλ. 61090

Στην Πολυθέα, στον κοινοτικό ξενώνα, τηλ. 23348.